Fransız İhtilali

Fransız İhtilali , meydana getirdiği gelişmelerle Avrupa’nın soysa , siyasi ve ekonomik hayatını değiştirmiş ve sonuçları itibariyle de büyün dünyayı etkisi altına almıştır.

Nedenleri

İç Nedenler : Fransa’da , kral mutlak egemendi. 18. yüzyılda krallık halk ile ilişkisini kesmiş , dış politika ile ilgilenmeye başlamıştı. Amerikan Bağımsızlık Savaşı’nda yapılan yardım ve sarayın masrafları ekonomiyi zayıflattı. Bozulan ekonomiyi düzeltmek için Kral halktan aldığı vergileri arttırdı. Fiyat artışlarının yanı sıra nüfus artışı da ekonomik bunalımlara neden oldu. Aristokratlar ( soylular ) sadece kendini düşünüyor ve lüks içinde yaşıyorlardı. Halk ise yoksulluk içinde kıvranıyordu.

Fransız İhtilali’nin başlamasında Fransız aydınlarının da büyük etkisi oldu. Montesquiu ( Montesteskiyö ) Acem Mektupları ve Kanınların Ruhu adlı eserlerinde mutlak monarşiyi sarsıcı nitelikle sosyal yapıyı tenkit etti. Voltaire ( Volter ) vicdan ve düşünce özgürlüğünden yanaydı. Jean Jacques Rousseau ( Jan Jack Ruso ) Toplumsal Sözleşme adlı eserinde milli egemenlik esasını yani cumhuriyeti savundu. Diderot ( Didero ) yayınladığı ansiklopedide , tüm Fransız düşünürlerinin eserlerine yer vererek halkı aydınlatmaya çalıştı. Bu düşünürler Fransız halkını etkileyerek ihtilalin hazırlayıcısı oldukları gibi , tüm dünya halklarını da etkilediler.

 Fransız toplum yapısındaki eşitsizlik de ihtilalin çıkmasında büyük bir etken oldu. Halk asiller , papazlar , burjuvalar ve köylüler olmak üzere sınıflara ayrılmıştı. Papazlar ve asiller en imtiyazlı sınıf olarak devlet ve orduya egemendiler. Burjuvalar , şehirlerde oturmakta ve ticaretle uğraşmaktaydılar. Bu sayede zenginleşmişlerdi. Ancak vergi vermelerine karşı hiçbir siyasi hakları yoktu. Burjuvalar yönetimde söz sahibi olmak istiyorlardı. Köylüler ise nüfusun çoğunluğunu oluşturmakla ve toplumun büyün yükünü çekmelerine karşın hiçbir hakka sahip değillerdi.

Dış nedenler  Rönesans ve reform hareketleri ile Aydınlanma Çağına giren Fransa’da , akıl ve tabiat konuları işlendi. Böylece toplumda özgür düşünce önem kazandı. Amerika’da, 1776’da yayınlanan Bağımsızlık Bildirisi Fransızlar üzerinde büyük bir etki yarattı. İngiltere 17. yüzyılda meşrutiyeti kabul etmiş ve parlamenter yönetime geçmişti. İngiltere anayasasının halka getirdiği refah ve özgürlük de Fransa’ya örnek oldu.

İhtilalin Gelişimi

Fransa’da maliyeyi düzeltmek amacıyla alınan tedbirler sonuç vermeyince Kral 16. Louis , Etats-Generaux Meclisini toplantıya çağırdı. Toplantıda , rahip ve soylular ile halk temsilcileri ve burjuva temsilcileri çoğunluğun kendilerine ait olduğunu bilerek Etats-Generaux’yu milli meclis ilan ettiler. Milli meclis , onayı olmadan vergi toplanamayacağına karar verdi. Kral bu kararı kabul etmedi ve meclisi zor kullanarak dağıtmaya kalkıştı. Milli meclis , anayasa hazırlamadan dağılmayacağını belirtti ve kendini kurucu meclis ilan etti. Kralın yabancı askerlerle meclisi dağıtmaya kalkması sonucu halk ayaklandı ve Bastil hapishanesini basıp mahkumları serbest bıraktı ( 14 Temmuz 1789 )

Kurucu Meclis , bu olaylardan sonra feodalite döneminden beri süre gelen soyluların ve rahiplerin ayrıcalıklarını kaldırarak İnsan ve Vatandaşlık Hakları Bildirisi’ni yayımladı ( 28 Ağustos 1789 )

Kurucu meclis , anayasa hazırlayarak kralın mutlak egemenliğini sınırladı. Böylece Fransa’da meşrutiyet rejimi kurularak yasama meclisi oluşturuldu. Meclis yurt dışına kaçan asillerin ve papazların Fransa’ya dönmelerini , yoksa mallarının elinden alınmasını kararlaştırdı. Kral bu kararı veto yetkisini kullanarak imzalamadı. Bunun üzerine kralın oturduğu saray basıldı. Kral 16. Lui idam edildi.

Fransa’da ihtilal ile başlayan iç karışıklıklara Napolyon Bonapart son verdi. Napolyon 1804’te kendini hayat boyu konsül seçtirerek imparator oldu. Fransız İhtilali’nin yaydığı fikirlerden rahatsız olan ve krallıkla yönetilen Avrupa devletleri Avrupa’da Fransa’ya karşı İhtilal savaşlarını başlattılar. Fransa’ya karşı monarşilerini korumaya çalışan Avusturya , Prusya , İngiltere ve Rusya savaşlarda yer aldılar. Savaşlar , Fransa’nın Waterlao yenilgisiyle sonuçlandı. Dört devlet Fransa’yı ihtilal öncesi duruma getirmek için 1815’te Viyana Kongresi’ni topladı. Fransa ihtilal öncesi sınırlarına çekildi. Aynı zamanda Avrupa’daki mutlak krallıkların korunması yönünde kararlar alındı.