1.  Türk şehirlerinin çoğunda bulunan Ulu Camii İstanbul'da yapılmamış,1934'te camilikten çıkararılıncaya kadar ,bu  görevi 480 yıl Ayasofya sürdürmüştür.Türkleşen  İstanbul'un en başta  gelen İslam  ibadet yeri olarak öezl bir değere saihp olmuştur.
2. Caminin en büyük  tamirlerinden biri Sultan I.Mahmud  tarafından  1152(1739/40)'da yaptırılmıştır. Bu arada avludaki  muhteşem şadırvan,kuze-doğu  tarafındaki aşhane imaret ,avluda kubbeli bir sıbyan mektebi, kasr-ı hümayun ve dışarıdan  buraya  geçit veren geniş saçaklı  gösterili bir kapı,nihayet caminin kısmen içinde ve kısmen dışında olan çok değerli elyazmalarla dolu bir kütüphane yapılmıştır.
3. Ana kubbeye  geçişi sağlayan üçgen biçimindeki dört pandantifin (bingi)yüzeyylerde dört  melek tasviri vardır.Bunlardan dördü de aslında mozaik olarak yapılmışken ,daha Bizans döneminde bozulduklarından batıdaki ikisi fresko olarak tamamlanmıştır.Bunların Türk devrinde üstleri hiç kapatılmamıştır.
4. ''Yatağan'' bir silah olmasına silahtır elebette ama,onun hal-i etrafında cenk yerlerinde çakeçak edip dönerek kelle düşürmekten çok,babayiğit bir Osmanlı levendinin kuşağında dinlenen ufki bir sülüs elif'inin sükuneti vardır.
5. Bugün de kolay anlaşılır bir Türkce ile yazıldığı için  Türk edebiyatının  XV.yy dan bu yana en çok okunan ,en fazla beğenilen ve benimsenen  üç-beş mühim kültür eserinden biri Muhammmediye'dir.

             Propaganda faaliyetlerinin etkinliği kadar,siyasi başarılarıyla da her gün biraz daha güçlenmekte olan  Şah İsmal'in Anadolu'daki faaliyetlerinini önüne geöilmesi ancak kesin bir şekilde mağlup  edilmesiyle mümkün olabilirdi.Yavuz Sultan Selim büyün hazırluklarını büyük bir doğu seferine  göre yapıyordu.Taht varisi olan şehzadeleri ve bunların erkek çocuklarını ortadan kaldırdıktan  sonra yoğun bir karşı  propagandaya girişidi.Devrin meşhur  alimlerce  Şia 'nın Ehl-i Sünnetle  olan karşıtlığı ,Şah İsmail 'in küfür  ve ilhadı,kızılbaşlarla, savaşın cihat sayılacağı ,Şiilerin  mallarının helal,nikahlarının batl olduğu muhtelif  eserlerle ispat edilerek,halka anlatıldı.

              Sultan Selim,ülke içindeki kızılbaşları ve faaliyetlerini sıkı bir takibe alarak bunları birer birer  tesbit ettirip defterlere kaydettirdi.Tesbit olunanlarda40,000 kişi tutuklanarak kimisi idam edildi,kimisi de hapsedildi.Böylece İran'a karşı girişeceği seferde arkadan vurulma tehlikesini bertaraf etmiş oldu.

Fatih Sultan Mehmed'in ölümü,yeni Padişah tahta cülus edinceye kadar bir iç karşıklığa meydan vermememk için gizli tutulmaya çalışıldı.Veziriazam Karamani Mehmed Paşa, padişah'ın ölüm haberinin etrafa yayılması için sıkı tedbirler aldı.Askerler sırasında Padişahlığı daha çok arzulanan şehzade şehzade Bayezid'e Keklik Mustafa adındaki bir çavuşu haberci olarak gönderirken,şehzade Cem'e de bir başka haberciyi gizlice yollamıştı.Veziriazamın,Padşah'ın ölümünü gizleyerek  asayişi koruma gayreti,haberin kısa zamanda yayılmasıyla neticesiz kaldı.Saray bürokrasisindeki  rakipleri yeniçerileri ayaklandırdılar:Bunlar,İstanbul'da karışıklık çıkarıp yağmaya giriştiler.Karamani Mehmed Paşa da bizzat subaşı tarafından öldürüldü.

Fatih Sultan Mehmed'in üç oğlu vardı.Bunlardan MUstafa,babsının sağlığında  0474 Ağutos 'unda vefat etmişti.Fatih öldüğünde  sağ olan  iki şehzadeden Bayezid  öldüğünde  sağ olan diğer iki şehzadededen Bayzezid 34;Cem 23 yaşında olup,birincisi Amasya valisi,diğeri Konya valisi idi.Hazırladığı ''Kanunname''  de devletin bütünlüğünün korunması için  tahta geçen şehzadenin diğer kardeşlerini öldürebilmesini kanunlaştıran  Fatih,yerine kimin veliahd oalcağını  tayin etmemişti.Ancak  en büyük şehzadenin tahta geçmedi geleneği,Veziriazam'ın öncelikli olarak  şehzade  Bayezid 'e haberci  göndermesine sebep olmuştur.Ancak şehzade Cem 'in Padişahlığını arzulayan  Veziriazam'ın  Konya'ya  gönderdiği  haberci Bayezid'in damadı olan  Sinan Paşa tarafından  yakalanarak  öldürülmüştür.Zaten  Karamani Mehmed Paşa 'nın katliyle şehzade Cem ,merkezdeki yegane desteğini de kaybetmişti.


Veziriazalığa vekalet edn İshak Paşa'nın üstüste haberciler göndermesi üzerine  şehzade Bayezid 9 güne  İstanbul'a gelerk 20 Mayız 1481'de tahta geçti.Bayezid'in  böylece başlayan saltanatının şehzade Cem 1495'deki ölümüne kadar süren  birinci devresi,taht iddiasını sürdüren  kardeşiyle  mücadeleyle geçmi,dolayısıyla  Fatih  zamanında  başlayan dışa açılma  hareketi bu suretle hıznı kaybetmiştir.

Fatih Sultan Mehmet'in Kırım Seferi

Karadeniz'in Anadolu kıyılarında Türk egemenliği sağlayan Fatih Sultan Mehmet, Kuzey Karadeniz'e yöneldi. Kırım , İpek yolu ticaretinin kilit noktasında bulunuyordu. Buradaki Kefe , Azak ve Menkub gibi Ceneviz kolonileri , Gedik Ahmet Paşa tarafından alındı ( 1475 ). Kırım Hanlığın'da Hacı Gira'ın ölümünden sonra oğulları arasında taht kavgaları başladı. Altın Orda Hükümdarının Kırım'a saldırması üzerine de ülkede iç karışıklıklar arttı. Bu durumdan yararlanan Gedik Ahmet Paşa , düzenlediği seferle Kırım'ı Osmanlı Devleti'ne bağladı ( 1477 ). Amasra , Sinop , Trabzon ve Kırım'ın Osmanlı Devleti'ne bağlanması sonucunda KKaradeniz ticareti Osmanlıların kontrolüne geçti. Karadeniz'de Ceneviz kolonisi kalmadı. Böylece Karadeniz bir Türk gölü haline geldi.

Şah İsmail,Osmanlı Devleti sınırları içerisinde yaşayan Alevi zümreleri kendi tarafına çekerek,geniş bir taban edinmeye,girişeceği son askeri hareketin mutlak ve bitirici bir zaferle sonuçlanmasnı temin edecek şartları oluşturmaya çalışıyordu.Kuvvetli lider şahsiyetinin yanında kudretli bir şair de olan Şah İsmaik'in şiirleri,Anadolu'nun çeşitli yerlerine yayılan adamları vasıtasıyla Alevi halkın arasında yayılıyor,onların kolayca Safevi hanedanına ısınmalarını temin ediyordu.1507 yılında Dulkadiroğlu Beyliği üzerine yürürken  büyük gösterişle  Anadolu'ya girip çıkması da Alevi zümreler arasında ona büyük prestij kazandırmıştı.

Bu propaganda faaliyetini ve tesir sahasının geniş olmasını sağlaycak şartlar Osmanlı Devleti'nin siyasi yapısında vardı.Sultan Bayezid ,her ne kadar Şii faaliyetlerini ve Safevi Devleti'ni dikkatle takip ediyorsa  da etkili bir karışıklık verdiği söylenemezdi.Hatta onun iktidardaki biraz gevşek tutum,şehzadelerin daha onun sağlığında taht kavgalarına girişmelerine sebep olmuştu.Bu karışık ortamdan istifade edn Şah İsmail ,Rumiyeli Nur Ali Halife adından bir halifesini Anadolu'ya gönderdi.Bu adam Koyulhisar'a gelip Alevi zümrelerden 3-4.000 atlıyı başına topladı.Üzerine sevkedilen Faik Bey kumandasındaki zayıf kuvvetleri dağıtarak Tokat'ı ele geçirdive Şah İsmail adına hutbe okuttu.Çevredeki Alevi Türkmen aşiretleri hızla onun etrafında toplanmaya başladı.Bunun üzerine Amasya valisi şehzade Ahmed bunların üzerine Yularkıstı Sinan Bey'i gönderdi.Sinan Bey mağlup oldu,ancak bir süre sonra Yavuz Sultan Selim Padişah olduğundan vaziyet düzeldi.

                  Karadan ve denizden kuşatılan İnebahtı kalesinin kumandanı Zoano Morti,direnmenin faydasızlığını anlayınca kale anahtarlarını Rumeli beylerbeyi Mustafa Paşa'ya göndererek kaleyi teslim etmiştir.

                   İnebahtı'nın fethiyle Venedikliler'in bölgedeki nüfuzuna son verilmiş oluyordu.Bu duruma çok üzülen  Venedikliler İspanyollar'la birlikte Osmanlı nüfuzu altında bulunan Kefalonya adasını işgal etmişlerdir,Preveze civarında da bir kaç kaleyi almışlarıdır.Ancak bunlar kısa bir zaman sonra geri alınmıştır.

                    Fetihten sonra İnebahtı kalesine mühimmat ve asker konulmuş,ayrıca körfezin  en dar noktalarına iki savunma kulesi yapılarak şehir emniyet altına alınmıştır.Donanma geri döndürülmeyrek;korint körfezinde Umur Bey limanı denilen yerde kalmıştır.Bu limanın asıl ismi İspire İspiti olup,Aydınoğulları'nın meşhur  mucahid  beyi Gazi Umur Bey'in bir zamanlar buralara gelmiş olması dolayısıyla onun adıyla anılıyordu.Sultan Bayezid,Preveze muhafızına geleck seneki seferde kulllanılmak üzer Venedik gemileri tarzında 40 kadar top gemisi yaptırmasını emretmiştir.Bundan sonra ordu Edirne'ye dönmüş,Sultan Bayezid o kışı Edirne'de geçirmiştir.

 Osmanlı Devletinin Kısa Sürede Gelişmesini Sağlayan Nedenler

Kurulduğu bölgenin coğrafi konumunun elverişli olması , merkezi otoritenin sağlanması , hükümdarların üstün özelliklere sahip olmaları ve başlangıçta Anadolu Türk beylikleri arasındaki mücadeleye katılmamaları, devletin adaletli ve hoşgörülü bir politika izlemesi , yönetimin Türklerin elinde olması , Bizans'a karşı gaza ve cihat duygusu ile mücadele edilmesi , başarılı bir iskan siyaseti uygulanmasıdır.